از زمان اولین ضریحی که برای مرقد مطهر امام رضا ساخته شده است، چندین ضریح ساخته شده که هر یک تاریخچه خاص خود را داراست.
ضريح اول:
ضريحي چوبي با تسمه هاي فلزي و پوششي از صفحات طلا و نقره بوده است. اين ضريح اواسط قرن دهم، در زمان شاه طهماسب صفوي يعني سال 957 ه. ق ساخته و بر روي صندوق چوبي مضجع منور نصب شده است.  در سال 1311 همزمان با تعويض صندوق، بدليل فرسودگي پايه ها، ضريح برچيده شده، پوشش طلا و نقره و جواهرات آن از چوبها جدا و به خزانه آستان قدس منتقل گرديده است. 

ضريح دوم یا ضریح نگین نشان
ضريح فولادي مرصع،  معروف به ضريح نگين نشان بوده است، اين ضريح در سال1160 به دستور شاهرخ، فرزند رضا قلي ميرزا، و نوه نادر شاه ساخته و به وقف،  برفراز مرقد شريف نصب مي شود. 
اين ضريح بدون سقف بوده،  پنجره ها و شبكه هاي چهار طرف آن دراي گوي و ماسوره هايست كه با نگين هاي كوچك ياقوت و زمرد تزيين يافته و تعداد آنها به 2000بالغ مي گردد.
اين ضريح تا قبل از شروع عمليات اخير جايگزيني و نصب ضريح مطهر جديد بر مضجع شريف نصب و زير ضريح پيشين قرار داشت. يعني در واقع مرقد منور داراي دو ضريح بود. در عمليات اجرايي اخير، محل نصب اين ضريح تغيير يافت. 

ضريح سوم
در عصرفتحعليشاه قاجارضريحي‌فولادي ‌وساده به‌ابعاد3 ×4 و ارتفاع 2مترساخته و روي  ضريح نگين نشان (ضريح دوم ) نصب شد.  سقف اين ضريح با چوبهاي طلاكوب پوشش داشته وسمت پايين پاي ضريح،  درب كوچك مرصعي قرار داشته است. 

ضريح چهارم یا ضریح شیر و شکر
ضريح ملمع يا ضريح طلاو نقره، در سال 1338برروي ضريح نگين نشان يا ضريح دوم نصب گرديد.  اين ضريح  تحت نظارت استاد مرحوم  حافظيان و توسط هنرمند حاج محمدتقي ذوفن اصفهاني ساخته شد.  اضافه بر بهره برداري از طلاو نقره و جواهرات خزانه آستان قدس رضوي،  ارادتمندان به اهل بيت پيامبر اعم از ايراني و غير ايراني با اهداي هدايا، در ساخت‌ضريح نقشي‌عهده دار بوده اند. اين‌ضريح داراي 4.05متر طول و 06/3 عرض و 3.09متر ارتفاع بود. این ضریح بعدها به ضریح «شیر و شکر» شهرت یافت. فرسودگي ‌پايه ها وستونها، ساييده شدن پنجره ها و شبكه اطراف آن تعويض ضريح‌را ضروري ساخت. در عمليات اخير جايگزيني و نصب، ضريح برچيده شد و مقرر است مجددا به همان صورت پيشين آراسته، در موزه مركزي  آستان قدس رضوي در معرض ديد بينندگان قرار گيرد. 

ضريح پنجم یا ضریح سیمین و زرین
همانگونه كه ذكر آن گذشت، فرسودگي و سست شده پايه ها و ساختار ضريح،  و ساييدگي شبكه هاي اطراف، تعويض ضريح را ناگزير ساخت، به دستور توليت آستان قدس رضوي، مطالعات و بررسي هاي مقدماتي ساخت ضريح آغاز گرديد و در سال 1372طرح هاي متعددي از طرف هنرمندان نامي كشور ارايه شد و نهايتا با برگزيده شدن طرح هاي ابتكاري، استاد فرشچيان، نقاش برجسته هنر ايران كار ساخت ضريح تحت نظارت هيأت اجرايي، توسط سازمان عمران و توسعه حريم حرم حضرت امام رضا ( ع) آغاز و در عید قربان سال 1379 به اتمام رسید.
ضريح منور جديد حدود 12 تن وزن دارد و ازجمله ويژگي هاي آن ضخامت پوشش نقره اي و طلايي آن،  و اتصال روكش ها بدون پيچ مي باشد. 
طول ضريح 4.78متر و عرض آن 3.73متر و ارتفاع آن با محاسبه سنگ پايه 3.96متر بوده و جمعا  داراي چهار دهانه است. 
دو سوره مباركه «هل اتي» 16.76 متر و عرض آن14سانتی متر و كتيبه «يس» داراي17.66متر طول و عرض 18سانتيمتر است. هر دو كتيبه و ديگر خطوط ضريح مطهر كه مشتمل بر آيات ديگري از كلام الله مجيد و اسما حسني الهي است، توسط استاد موحد، خوشنويس نامي نوشته شده است. این ضریح به ضریح «سیمین و زرین» شهرت یافته است. استحکام این ضریح به گونه ای است که برای 400 سال آینده پیش بینی شده است.