مسجد گوهرشاد يكي از مشهورترين مساجد ايران است. اين بنا كه در مجموعه معماري حرم مطهر امام رضا(ع) واقع است از ضلع شمالي به دارالسياده و دار الحفاظ از سمت جنوب به صحن قدس و از غرب به صحن امام و از جهت شرق به سمت شيخ بهايي محدود است.
مسجد گوهرشاد به همت گوهرشاد آغا، دختر امير غياث الدين ترخان در دوران حكمراني همسرش شاهرخ بن تيمور گوركاني و فرمانروايي بايسنقر در خراسان در سنه 818 ه. ق توسط معمار چيره دست عصر تيموري قوام الدين بن زيدالدين بن طيان شيرازي با استفاده از آجر و گچ پي ريزي گرديد و بعد از سه سال ساختمان آن به اتمام رسيد.
مساحت كل اين مسجد 9410متر مربع مي باشد و داراي گنبد فیروزه ای بزرگ، يك صحن، چهار ايوان و هفت شبستان بزرگ است.
ایوان مقصوره
در دو طرف ايوان مقصوره دو مناره زيبا، هر يك به بلندي 40 متر قرار دارد. كتيبه اي به خط« بايسنغر» ميرزاي تيموري كه از خوشنويسان مشهور زمان خود بوده است، در حاشيه دهنه ايوان به يادگار مانده است. در ايوان مقصوره اين مسجد، منبر صاحب الزمان(ع) قرار دارد. اين منبر در سال 1243 ه. ق به شيوه منبت كاري از چوب گردو ساخته شده است و آهنوميخدر آن بكار نرفته است.
ایوان شمالی
ايوان شمالي مسجد گوهرشاد يا دار السياده با توجه به كتيبه پيشاني سر در به سال 1087 ه.ق در زمان شاه سليمان صفوي بنا گرديده است.
کتابخانه مسجد گوهرشاد
اين مسجد كتابخانهايعمومي نيز دارد كه داراي 34650جلد كتاب است. كتابخانه قديمي در ضلع شرقي صحن امام خميني قرار داشت و سابقه تاسيس آن به سال 618 هجری قمری مي رسيد كه به دليل افزايش تعداد كتابها و مراجعين، ساختمان جديد كتابخانه به نام كتابخانه مركزي بين بست طبرسي و بست بالا با پيشبيني 5 ميليون جلد كتاب ساخته شد و در سال 1374شمسي افتتاح گرديد. كتابخانه مركزي با ظرفيت يك ميليون جلد كتاب (قابل افزايش تا 5 ميليون جلد ) هم اينك متجاوز از نيم ميليون جلد كتاب به 43 زبان رايج دنيا را دارا مي باشد كه حدود 32هزار نسخه آن خطي، 1000 نسخه عكسي و بقيه چاپي است. از بين كتب چاپي تعداد 35هزار نسخه آن به زبانهاي خارجي است كه علاوه بر آن حدود 27 هزار حلقه ميكروفيلم از نسخه هاي خطي نفيس اين كتابخانه و ساير كتابخانه هاي داخل وخارج كشور از جمله اسپانيا در آن قرار دارد.
اين موزه يكي از زيباترين و غني ترين موزه هاي ايران به شمار مي رود. ساختمان موزه در ضلع شرقي صحن« امام خميني» قرار دارد و قدمت اشياء آن به قرن ششم هجري مي رسد از آثار بي نظير اين موزه اولين سنگ مرقد امام هشتم (ع) است كه به خط كوفي برجسته در سال 516ه. ق با نهايت ظرافت حجاري شده است.
همچنين چندنمونه از كاشيكاريهاي نقش برجسته معروف به كاشي سنجري از قرن ششم و يك سنگاب بزرگ كه در سال 597 ه. ق از سنگ سياه يك پارچه با زيباترين نقوس اسليمي تراشيده شده است در اين موزه نگهداري مي شود. موزه آستان قدس به جهت انتساب به حضرت امام رضا (ع) هر سال صدها هزار ديدار كننده دارد. مجموعه قاليها، قاليچه ها و زربفت هاي آن كه پوشش قبر حضرت رضا (ع) بافته اند و در نوع خود منحصر به فرد است در اين موزه نگهداري مي شود. اين زربفت ها متعلق به قرون 11و 12و 13 هجري است. از جمله آثار نفيس اين موزه كتيبه هائي است كه بخط عليرضا عباسي نوشته شده است.
